Łupież – częstość występowania i przyczyny choroby
Łupież, podobnie jak łojotokowe zapalenie skóry należy do schorzeń łojotokowych o złożonych przyczynach powstawania. Łupież jest powszechnie występującym problemem. Szacuje się, iż dotyka on 5-10% populacji. Łupież owłosionej skóry głowy jest dolegliwością znacznie częściej zgłaszaną niż łojotokowe zapalenie skóry. Z obserwacji klinicznych wynika, iż łupież zwykły najczęściej dotyka osoby w grupie wiekowej 10-20 lat. Panują sprzeczne poglądy na temat pochodzenia łupieżu. Część specjalistów jest zdania, że łupież zwykły jest łagodną odmianą łojotokowego zapalenia skóry głowy, część autorów twierdzi natomiast, iż jest to odrębna jednostka chorobowa. Uważa się, że na rozwój choroby mają wpływ zarówno czynniki zewnętrzne jak i wewnętrzne.
Grzyby Malassezia spp. a łupież
Grzyby z rodzaju Malassezia to lipofilne grzyby drożdżopodobne. Z uwagi na różnice w budowie zewnętrznej oraz właściwości biochemiczne rozróżnia się 7 gatunków grzyba, lipidozależne: M.furfur, M.globosa, M.obtusa, M.sympodialis, M.slooffiae, M.restricta oraz 1 gatunek lipidoniezależny – M. pachydermatis. Grzyby drożdżakowe z rodzaju Malassezia są elementem flory fizjologicznej skóry człowieka i lokalizują się w miejscach występowania gruczołów łojowych. U pacjentów z łupieżem tłustym obserwuje się bardzo wiele kolonii tego grzyba. Odsetek kolonii u osób chorych wynosi 74% całkowitej mikroflory owłosionej skóry głowy. U osób zdrowych odsetek ten wynosi około 45%. Uważa się, że grzyby Malassezia mając właściwości prozapalne i wywołujące reakcje immunologiczne odgrywają kluczową rolę w procesie powstawania łupieżu.
Nieprawidłowe rogowacenie komórek a łupież
U osób z łupieżem obserwuje się nieprawidłowy, znacznie szybszy proces odnowy naskórka. Prawidłowy cykl odnawiania się komórek warstwy rogowej wynosi ok. 28 dni. W wyniku zaburzeń proliferacji keratynocytów dochodzi do przyspieszenia procesu w ciągu 7-15 dni, czego obrazem klinicznym jest powstawanie łusek w obrębie owłosionej skóry głowy. Wpływ na nieprawidłowy proces odnowy naskórka mają zaburzenia przepuszczalności warstwy ochronnej naskórka, mogące mieć wpływ na powstanie w przyszłości stanu zapalnego w obrębie skóry głowy na skutek ekspozycji na czynniki bakteryjne lub grzybicze.
Inne czynniki nasilające i prowokujące łupież
Uważa się, iż na proces chorobowy i na jego przebieg mają wpływ czynniki wewnętrzne i czynniki zewnętrzne. Do czynników wewnętrznych należą nieprawidłowości hormonalne, nieodpowiednia dieta, nadużywanie alkoholu czy nadmierny stres i predyspozycje genetyczne. Czynniki zewnętrzne to niewłaściwa pielęgnacja skóry głowy i włosów oraz częste noszenie nakryć głowy. Ponadto obserwuje się wpływ długotrwałego działania promieniowania UV na rozwój łupieżu.