Brodawki wirusowe to zmiany wywołane przez wirusy brodawczaka ludzkiego (wirus HPV) zakażającego wyłącznie komórki nabłonkowe skóry lub błon śluzowych. Brodawki mają zróżnicowany obraz kliniczny i występują w różnych okolicach ciała.
Brodawki wirusowe – podział ze względu na lokalizację zmian
Z uwagi na lokalizację występowania brodawek wirusowych można wyróżnić następujące grupy brodawek: brodawki skóry niezajmujące narządów płciowych, brodawki występujące w błonach śluzowych oraz brodawki narządów płciowych. Przeważnie zmiany mają charakter łagodny, jednakże zakażanie wirusami HPV typu 16,18,31,33,35,39,45,51,52,56,58,59,68 wiąże się z wysokim ryzykiem raka szyjki macicy oraz dysplazją szyjki macicy.
Brodawki wirusowe skórne
Do brodawek wirusowych skórnych zalicza się brodawki zwykłe, brodawki podeszwowe i brodawki płaskie. Za powstawanie każdego z typu brodawek skórnych odpowiadają inne typy wirusów HPV. Brodawki zwykłe wywołują wirusy HPV 2,HPV4, HPV 7. Brodawki zwykłe najczęściej występują na rękach, ale mogą być również umiejscowione na całej skórze, a nawet na błonach śluzowych. Brodawki zwykłe mogą osiągać różne wielkości. Przeważnie wykwity mają barwy od szarobrunatnej do barwy zbliżonej do koloru skóry, mogą utrzymywać się na skórze przez wiele miesięcy, po czym ustępować samoistnie. Za powstawanie brodawek podeszwowych odpowiedzialne są wirusy HPV 1 i HPV2. Ten rodzaj brodawek, jak wskazuje nazwa, obserwuje się na podeszwach. Brodawki podeszwowe to zwykle pojedyncze, głębokie wykwity pokryte hiperkeratotyczną blaszką, po której usunięciu widoczne są punkcikowate krwawienia, co odróżnia brodawki podeszwowe od odcisków. Zmiany po usunięciu przez lekarza lub samoograniczeniu na ogół nie wracają. Ustępowaniu brodawek podeszwowych towarzyszy uszkodzenie naczyń krwionośnych oraz mikrowylewy, co obrazuje zmiana barwy brodawek na siną lub prawie czarną.
Brodawki płaskie to wynik zakażenia wirusami HPV 3, HPV 10, HPV 26,27,28. Wykwity mogą powstać w każdym miejscu ciała, ale najczęściej umiejscawiają się na twarzy i grzbietach rąk. Brodawki płaskie są zmianami grudkowymi nieco wyniesionymi ponad poziom otaczającej skóry o gładkiej lub nieznacznie hiperkeratotycznej powierzchni. Na ogół wykwity ustępują samoistnie, ale nierzadko po długim okresie trwania. Podczas ustępowania wykwitów obserwuje się zaczerwienienie i obrzęki.
Brodawki wirusowe błon śluzowych
Brodawki jamy ustnej są obserwowane częściej u dzieci i młodych dorosłych, a także pacjentów chorych na HIV/AIDS. Przenoszone są z brodawek wirusowych rąk lub na skutek orogenitalnych kontaktów seksualnych . Wirusy HPV 13 i 32 wywołują chorobę Hecka cechującą się występowaniem rozsianych drobnych grudek zlokalizowanych na błonach śluzowych warg, dziąseł i policzków.
Brodawki wirusowe zajmujące narządy płciowe
Brodawki płciowe wywołują przeważnie dwa typy wirusa HPV 6 i HPV 11. Wykwity o charakterze kłykcin są bardzo zakaźne. Przeważnie brodawki płciowe nie mają potencjału onkogennego, nie naciekają i nie dają przerzutów. Do 40% brodawek płciowych jawnych klinicznie cofa się samoistnie przeważnie w okresie 11-12 mcy, jednakże brodawki płciowe wykazują tendencję do nawrotowości.