Zespół Reitera, zwany coraz częściej zespołem reaktywnym stawów, to choroba wywiązująca się jako powikłania po zakażeniu bakterią Chlamydia trachomatis. Rzadko zapadają na nią kobiety, w większości przypadków dotyka mężczyzn aktywnych seksualnie, w wieku 20-30 lat.
Spis treści:
- Zespół Reitera – diagnostyka i etiologia
- Zespół Reitera – objawy
- Zmiany skórne i śluzówkowe
- Zapalenie cewki moczowej, jąder i szyjki macicy
- Inne objawy zespołu reaktywnego stawów
- Jak diagnozuje się zespół Reitera?
- Jak leczy się zespół Reitera?
- Testy PCR w diagnostyce zespołu Reitera
Zespół Reitera – diagnostyka i etiologia
Do choroby prowadzą powikłania po chorobach zakaźnych, takich jak:
- choroba weneryczna Chlamydia,
- choroba weneryczna Mycoplasma
- zakażenie bakterią Salmonelli, Shigelli, Yesinii,
- zakażenie rzeżączką,
- zakażenie krętkami bladymi,
- wirusowe zapalenie wątroby typu B,
- wirus HIV.
Ponieważ prowadzą do nich wirusy i bakterie w diagnostyce wykonuje się badania laboratoryjne ze wskazaniem OB i CRP oraz badania mikroskopowe: wydzielin i płynu stawowego. Uzupełnieniem jest także badanie obrazowe stawów
Zespół Reitera – objawy
Reaktywne zapalenie stawów daje objawy podobne przeziębieniu. U chorego pojawia się gorączka, ogólne osłabienie organizmu oraz bóle i obrzęki stawowe, a także bóle w okolicy lędźwiowo-krzyżowej. Choroba dotyka także układ moczowy i może manifestować się poprzez zapalenie jąder i najądrza, zapalenie cewki moczowej oraz nadżerki układu moczowo-płciowego. Zmiany obejmują także układ pokarmowy. Może pojawić się zapalenie i wykwity na błonach śluzowych jamy ustnej oraz zapalenie jelit. Często towarzyszy mu także zapalenie spojówek lub tęczówek, które jest najprawdopodobniej wynikiem nadwrażliwości wyzwolonej przez toczące się zakażenie. Na skórze pojawiają się wykwity (dokładniej o nich dalej).
Bóle stawowe w zespole Reitera dotyczą dużych stawów: kolanowego, skokowego oraz stawów śródstopia. Ból jest umiejscowiony asymetrycznie i promieniuje. Jednocześnie obejmuje kilka stawów, a więc w tym samym czasie może pojawić się w kolanach, stopach i kostkach. Współtowarzyszy mu obrzęk wraz z zaczerwienieniem i rozgrzaniem skóry oraz ograniczony ruch w obrębie zainfekowanego stawu. W większości przypadków (75% pacjentów) zmiany te utrzymują się około pół roku – powiedział dr n. med. Igor Michajłowski, specjalista dermatolog-wenerolog.
Zmiany skórne i śluzówkowe
Zespół reaktywny stawów u około 20% pacjentów powoduje również łuszczycopodobne zmiany na skórze i błonach śluzowych. Na na dłoniach i stopach oraz na żołędzi i sromie pojawiają się grudkowate wykwity. U nieobrzezanych mężczyzn są to półkoliste albo obrączkowate nadżerki o lekko uniesionych brzegach. U mężczyzn bez napletka zmiany są lekko wyniosłe i złuszczają się. U kobiet wykwity na sromie są podobne do łuszczycy krostkowej.
W obrębie błon śluzowych jamy ustnej pojawiają się nadżerki lub grudki.
Zmiany zlokalizowane są także obrębie oczu. Od 30% do 50% pacjentów cierpi przez zespół Reitera na zapalenie spojówek. Nieco mniej spotykane są owrzodzenia rogówki, a także zapalenie błony naczyniowej oka. Zmiany te dość łatwo wyleczyć. Zazwyczaj ustępują po 2-3 tygodniach.
Zapalenie cewki moczowej, jąder i szyjki macicy
Stosunkowo rzadko objawy zespołu Reitera dotykają układ moczowo-płciowy kobiet. Może pojawić się bezobjawowe zapalenie szyjki macicy lub objawiające się dyskomfortem lub/i bólem przy oddawaniu moczu zapalenie cewki moczowej. Zapalenie cewki moczowej częściej pojawia się u mężczyzn, towarzyszy mu ból i pieczenie. Oprócz tego mężczyźni cierpiący na zespół Reitera mogą doświadczyć zapalenia jąder, najądrzy, pęcherzyków nasiennych lub gruczołu krokowego. Objawy zapalenia cewki moczowej zazwyczaj ustępują szybko – po 2-3 tygodniach.
Inne objawy zespołu reaktywnego stawów
W zespole Reitera rzadko pojawiają się zmiany kardiologiczne i neurologiczne. Zalicza się do nich zaburzeniach przewodzenia, różnego rodzaju niemiarowości, zapalenie mięśnia sercowego lub zapalenie osierdzia i zmiany w zastawkach. Do powikłań neurologicznych należą zespół Guillaina-Barrego – choroba układu odpornościowego oraz zapalenie nerwu wzrokowego.
Jak diagnozuje się zespół Reitera?
Rozpoznanie Zespołu Reitera stawia się na podstawie:
- obecność zmian stawowych utrzymujących się ponad miesiąc
- towarzyszących im objawów zapalenia cewki moczowej lub szyjki macicy
- entezopatii (zmiany przyczepów ścięgien do kości o charakterze przeciążeniowo-zwyrodnieniowym)
- łuszczycopodobnych zmian skórnych lub ocznych
- wyników badań radiologicznych
Jak leczy się zespół Reitera?
W leczeniu zespołu Reitera stosuje się niesteroidowe środki zapalne takie jak naproksen i indometacyna. W przypadku gdy zmiany stawowe nie ustępują należy w konsultacji z reumatologiem włączyć kortykosteridy. Zapalenie cewki moczowej leczy się azytromecyną, doksyckliną oraz tetracykliną. Zapalenie spojówek ustępuje najczęściej samoistnie, choć wspomagająco można stosować krople do oczu z hydrokortyzonem lub sulfacetamidem.
Wskazana jest także rehabilitacja w postaci masaży i ćwiczeń ruchowych mających na celu zachowanie sprawności oraz zapobieganie skurczom oraz zabiegi fizykalne takie jak:
- prądy diadynamiczne,
- pole magnetyczne,
- ultradźwięki,
- krioterapia.
Testy PCR w diagnostyce zespołu Reitera
Gdy podejrzewamy u siebie zarażenie Chlamydią lub innym drobnoustrojem wywołującym choroby weneryczne, najlepiej niezwłocznie wykonać test PCR, który potwierdzi lub wyeliminuje zakażenie. Szybka i właściwa diagnoza zaowocuje odpowiednim leczeniem, które ustrzeże przed dalszymi powikłaniami.